Maakt een scheiding je echt ziek?

Een scheiding doet pijn. Maar die pijn zit vooral in je hoofd: in je gevoel, je zelfbeeld, je verwachtingen voor de toekomst. Niet in je lichaam, toch? Fout, tonen de data: wie scheidt, gaat vaker naar de dokter, gebruikt meer middelen en slaapt vaak slechter. Wat zegt de wetenschap?

Hoe tevreden ben je tegenwoordig met jouw leven? Hoe vaak heb je de voorbije week last gehad van gevoelens van angst? Heb je de voorbije twee weken last gehad van rugpijn? Heb je de voorbije twee weken kalmeermiddelen gebruikt? Hoe vaak heb je de voorbije zes maanden alcoholische dranken gedronken? Het is maar een greep uit de vragen die het onderzoek naar Scheiding in Vlaanderen (SIV) aan de Vlamingen stelt.

De studie bracht in 2012 voor het eerst in kaart hoe Vlamingen relaties beëindigen en welke gevolgen dat heeft. In 2025 organiseerden UAntwerpen, KU Leuven en UGent samen een tweede golf van de bevraging. Daarbij lag de focus onder meer op de impact op iemands gezondheid. “We analyseren het mentale en fysieke welzijn van mensen die een scheiding hebben meegemaakt”, vertelt Valentien Taeldeman, onderzoeker aan de UGent. Als doctoraatsonderzoeker stond ze mee in voor de verwerking van de data.

“Wat we in 2012 al zagen, werd in de nieuwe editie bevestigd: na een scheiding daalt het mentaal welbevinden en nemen gevoelens van angst en depressie toe. De data tonen echter ook dat dit welbevinden zich bij de meeste mensen na verloop van tijd herstelt. Een scheiding is een turbulente periode, maar voor velen ook een tijdelijke.”

“Structureler is de stijging in middelengebruik na een scheiding. Bij mannen gaat het om alcohol, bij vrouwen om medicatie, en het gaat vaak om een blijvende gedragsverandering. Tegelijk neemt ook het zorggebruik toe: zowel het aantal consultaties bij een psycholoog als het aantal huisartsbezoeken voor emotionele problemen stijgen merkbaar.”

Mannen en vrouwen scheiden anders

“Nog een opvallende conclusie: een scheiding treft mannen en vrouwen niet op dezelfde manier. Dat heeft te maken met hoe sociale rollen en relaties in ons gezondheidsgedrag verweven zitten. Mannen zijn in hun latere leven vaker afhankelijk van een vrouwelijke partner voor hun gezondheidsgedrag: ze gaan minder snel naar de dokter, zijn minder alert voor signalen en ondernemen minder preventieve stappen als er geen partner is om hen daartoe aan te zetten. Het verlies van die partner, door scheiding of overlijden, heeft daardoor een grotere gezondheidsimpact.”

“Daarnaast stellen vrouwen ook zonder partner vaker gezond gedrag. Dat hangt vermoedelijk samen met gendernormen: vrouwen zien een doktersbezoek of een hulpvraag niet als een teken van zwakte, bij mannen overheerst dat idee veel vaker. Zulke conclusies kunnen ons helpen om beter in te zetten op de gezondheid van iedereen die een scheiding meemaakt – en dat is iets waar we als maatschappij alleen maar baat bij kunnen hebben.”

De kracht van sociale verbinding

In haar doctoraat gaat Valentien na hoe sociale connecties binnen de levensloop ons gezondheidsgedrag beïnvloeden. We begrijpen intuïtief dat ouders het gedrag van hun kinderen beïnvloeden, maar de omgekeerde beweging is minstens even interessant. Hoogopgeleide kinderen zorgen er bijvoorbeeld voor dat hun ouders meer geneigd zijn om preventief gezondheidszorg te zoeken, vaccins te aanvaarden …

We spreken hier over ‘linked lives’: ons gezondheidsgedrag staat nooit los van de mensen rondom ons. Op dat vlak is de link met echtscheidingen ook interessant: die verbreken namelijk niet alleen een juridische band, ze hertekenen ook de sociale kaart waarop iemands gezondheidsgedrag is ingetekend.

Bekijk ook de video:

Of lees meer over wat Dimitri Mortelmans (UAntwerpen) en Inge Pasteels (PXL) over scheidingen zeggen.