Eenzaamheid en verlies: 5 tips die raken

Familie is er voor de mooiste momenten, maar net zo goed voor de zwaarste. Want waar mensen het dichtst bij elkaar staan, laat verlies de diepste sporen na. Wij verzamelden boeken, games, podcasts en een film die eenzaamheid en rouw bespreekbaar maken. Soms wetenschappelijk onderbouwd, soms ontroerend, altijd met dezelfde boodschap: je staat er niet alleen voor.

#Tip 1: De eenzame stad

Wat? Boek van Olivia Laing

Waarom deze tip? De Britse schrijfster Olivia Laing verhuisde van Londen naar New York voor de liefde. Maar de liefde vervloog en liet haar achter. In ‘De eenzame stad’ verweeft ze haar ervaring van eenzaamheid in het bruisende New York met het leven en werk van kunstenaars als Edward Hopper en Andy Warhol. Het resultaat is een verrassend troostende mijmering over wat het betekent om je alleen te voelen, zelfs te midden van miljoenen mensen. Laing laat zien hoe eenzaamheid ook een maatschappelijke kwestie is, die telkens weer opduikt in de populaire cultuur.

#Tip 2: Sea of Solitude en It Takes Two

Wat? Games

Waarom deze tip? Eenzaamheid laat zich ook spelen. In ‘Sea of Solitude’ trek je door een ondergelopen stad als Kay, een jonge vrouw die door haar eenzaamheid en woede in een monster verandert. Onderweg komt ze nog meer enge schepsels tegen die stuk voor stuk haar gevoelens symboliseren. Je opdracht is daarom niet om ze te verslaan, maar om je met hen te verzoenen. Bedenker Cornelia Geppert baseerde de game op haar eigen donkerste periode, en wil spelers laten voelen dat ze niet alleen zijn. Wil je liever niet alleen spelen? Kies dan voor ‘It Takes Two’: met z’n tweeën kruip je in de huid van een koppel aan de rand van een scheiding dat avontuur na avontuur moet doorstaan. Terwijl de ene game eenzaamheid van binnenuit laat voelen, dwingt de andere je tot samenwerking, communicatie en verbinding.

#Tip 3: JERONIMO en #weetikveel

Wat? Podcasts

Waarom deze tip? Eenzaamheid laat zich misschien wel het best vatten in een gesprek. In deze aflevering van ‘Jeronimo Podcast’ bekijkt Kennismaker Hannelore Stegen (Thomas More) eenzaamheid van alle kanten: van de oorzaken tot wat we eraan kunnen doen. In de Radio 1-podcast ‘#weetikveel’ verkent collega-onderzoeker Jasper De Witte (KU Leuven) het thema. Twee luistertips die een abstract gevoel concreet en bespreekbaar maken.

#Tip 4: Doodgewoon

Wat? Dichtbundel van Bette Westera en Sylvia Weve

Waarom deze tip? Voor wie troost vindt in poëzie is ‘Doodgewoon’ een absolute aanrader. In haar gedichten kijkt de Nederlandse schrijfster Bette Westera de dood recht in de ogen; het gaat over missen, angst, een te vroeg geboren kind, een overleden huisdier of grootouder. Toch is ‘Doodgewoon’ een boek voor kinderen. Op een luchtige manier bespreekt Westera alle hoekjes en kantjes van het onderwerp. Wat als er geen dood zou zijn? Is doodgaan altijd erg? En hoe hou je de herinnering aan een geliefde levend? Even bijzonder zijn de illustraties van Sylvia Weve – kleurrijk als het kan, donker als het moet, en soms lopen ze zelfs in elkaar over, nog voor je de bladzijde omslaat. Geen wonder dat de bundel werd bekroond met de Gouden Griffel en de Woutertje Pieterse Prijs.

#Tip 5: Versa

Wat? Kortfilm

Waarom deze tip? Tijdens de zwangerschap van zijn vrouw werkt Malcon Pierce aan de animatiefilm ‘Moana’, die de eerste stapjes van het hoofdpersonage in beeld brengt. Zijn eigen zoon zal die stapjes nooit zetten: hij overlijdt op zijn geboortedag. Pierce en zijn partner gaan heel anders om met dat verlies: de een sluit zich ervoor af, de ander zoekt het op. Die ervaringen verwerkte de Amerikaanse regisseur in ‘Versa’, een ontroerende kortfilm over zwangerschapsverlies. In enkele minuten brengt die in beeld wat vaak onuitgesproken blijft, en opent hij een deur naar een moeilijk thema. Een aanrader voor wie zelf met perinataal verlies te maken kreeg, of voor wie iemand wil begrijpen die dat overkwam.

Geïnspireerd door deze tips? Duik ook in de onderzoeken rond familie, eenzaamheid en relaties die we in deze Kennismakers-editie belichten.